Łokieć golfisty - objawy, różnice z łokciem tenisisty, leczenie

Łokieć golfisty to schorzenie przeciążeniowe, które może dotyczyć nie tylko osób grających w golfa. Często pojawia się u osób pracujących fizycznie, trenujących siłowo lub wykonujących powtarzalne ruchy ręką. Nieleczony ból może stopniowo ograniczać siłę chwytu i sprawność całej kończyny górnej.

Łokieć golfisty - definicja

W ujęciu medycznym łokieć golfisty to tendinopatia, czyli zaburzenie struktury i funkcji ścięgna wynikające z długotrwałego przeciążenia. Problem dotyczy przyczepu wspólnego mięśni zginaczy nadgarstka i palców do nadkłykcia przyśrodkowego kości ramiennej.

Do rozwoju schorzenia dochodzi najczęściej na skutek powtarzalnych mikrourazów i nadmiernego obciążenia struktur mięśniowo-ścięgnistych przedramienia. Ruchy zginania nadgarstka, pronacji przedramienia oraz silne zaciskanie dłoni mogą prowadzić do zmian przeciążeniowych w obrębie przyczepu ścięgnistego.

Mimo nazwy schorzenie nie dotyczy wyłącznie osób uprawiających golf. Może występować u różnych grup zawodowych i sportowców, którzy często wykonują powtarzalne ruchy ręką lub przez dłuższy czas utrzymują silny chwyt.

Anatomia stawu łokciowego

Staw łokciowy jest złożonym stawem zawiasowo-obrotowym utworzonym przez kość ramienną, łokciową oraz promieniową. Ich współpraca umożliwia zginanie i prostowanie łokcia oraz ruchy rotacyjne przedramienia - pronację i supinację.

W przypadku łokcia golfisty szczególne znaczenie ma przyśrodkowa część stawu łokciowego. To właśnie w tej okolicy znajduje się nadkłykieć przyśrodkowy kości ramiennej - miejsce przyczepu wspólnego ścięgna mięśni zginaczy przedramienia.

Do mięśni rozpoczynających się we wspólnym przyczepie zginaczy należą m.in. zginacz promieniowy i łokciowy nadgarstka, mięsień dłoniowy długi, nawrotny obły oraz zginacz powierzchowny palców. Uczestniczą one w zginaniu nadgarstka i palców, zaciskaniu dłoni oraz pronacji przedramienia.

W pobliżu nadkłykcia przyśrodkowego przebiega również nerw łokciowy. Jego podrażnienie może powodować drętwienie, mrowienie lub osłabienie czucia w obrębie czwartego i piątego palca ręki.

Do przeciążenia struktur przyśrodkowej części łokcia najczęściej dochodzi u osób:

• pracujących fizycznie, np. budowlańców, stolarzy, mechaników, monterów i osób wykonujących prace ogrodowe,
• często korzystających z narzędzi ręcznych lub przenoszących obciążenia,
• trenujących golf, tenis, wspinaczkę, sporty siłowe lub ćwiczenia z dużymi ciężarami,
• które zwiększyły intensywność treningu albo wykonują ćwiczenia z nieprawidłową techniką.

Łokieć golfisty - objawy i przebieg schorzenia

Najczęstszym objawem jest ból po wewnętrznej stronie łokcia, w okolicy nadkłykcia przyśrodkowego kości ramiennej. Dolegliwości mogą promieniować wzdłuż przedramienia i nasilać się przy podnoszeniu zakupów, uścisku dłoni, odkręcaniu słoika czy używaniu narzędzi.

Objawy zwykle narastają stopniowo. Początkowo występują jedynie przy większym obciążeniu, a z czasem mogą pojawiać się także podczas codziennych czynności. Częste są również osłabienie siły chwytu, sztywność stawu i dyskomfort przy zginaniu nadgarstka.

W przewlekłych przypadkach może dojść do ograniczenia zakresu ruchu w stawie łokciowym. Ból sprzyja także kompensacyjnemu przeciążaniu innych struktur kończyny górnej, w tym nadgarstka i barku.

Diagnoza

Rozpoznanie łokcia golfisty opiera się przede wszystkim na badaniu klinicznym. Fizjoterapeuta lub lekarz ocenia lokalizację bólu, siłę chwytu, zakres ruchu oraz reakcję na testy prowokujące dolegliwości.

Istotny jest również dokładny wywiad dotyczący pracy, aktywności sportowej, czasu trwania dolegliwości oraz sytuacji nasilających ból. W przypadkach przewlekłych pomocne może być badanie USG, które pozwala ocenić strukturę ścięgna oraz wykluczyć inne przyczyny bólu.

Różnicowanie

Łokieć golfisty należy odróżnić od łokcia tenisisty oraz innych schorzeń stawu łokciowego. Przy łokciu golfisty ból występuje po stronie wewnętrznej i nasila się podczas zginania nadgarstka, pronacji przedramienia oraz silnego chwytu.

• Zespół rowka nerwu łokciowego - często powoduje mrowienie lub drętwienie czwartego i piątego palca.
• Uszkodzenie więzadła pobocznego łokciowego - może objawiać się bólem i niestabilnością stawu.
• Konflikt tylno-przyśrodkowy stawu łokciowego - częstszy u osób wykonujących powtarzalne ruchy nad głową.
• Zmiany zwyrodnieniowe - mogą powodować ból spoczynkowy, ograniczenie ruchu i trzeszczenie w stawie.
• Inne uszkodzenia mięśni, ścięgien lub neuropatie - mogą dawać podobne dolegliwości, ale często różnią się lokalizacją bólu i objawami czuciowymi.

Leczenie schorzenia łokcia

Leczenie dobiera się do stopnia zaawansowania schorzenia, aktualnego poziomu bólu oraz aktywności pacjenta. W początkowej fazie terapii stosuje się zwykle ćwiczenia izometryczne, pracę w bezbolesnym zakresie ruchu i stopniową kontrolę obciążeń.

W kolejnych etapach wprowadza się ćwiczenia zwiększające tolerancję ścięgna na obciążenie, wzmacniające mięśnie przedramienia oraz poprawiające siłę chwytu. Celem jest bezpieczny powrót do pracy, treningu i codziennych czynności bez bólu.

Uzupełnieniem aktywnej rehabilitacji może być terapia manualna, obejmująca mobilizacje stawu, pracę na tkankach miękkich i - w uzasadnionych przypadkach - neuromobilizację nerwu łokciowego.

U osób aktywnych fizycznie pomocna może być również rehabilitacja sportowa, ukierunkowana na bezpieczny powrót do treningu z uwzględnieniem techniki ruchu, obciążeń i regeneracji.

Podsumowanie

Łokieć golfisty jest przewlekłym schorzeniem przeciążeniowym przyśrodkowej części stawu łokciowego. Najczęściej objawia się bólem po wewnętrznej stronie łokcia, osłabieniem siły chwytu i dyskomfortem przy powtarzalnych ruchach ręką.

Skuteczne postępowanie opiera się na właściwej diagnostyce, stopniowej rehabilitacji oraz indywidualnie dobranych ćwiczeniach. Wczesna reakcja pozwala ograniczyć ryzyko przewlekłych dolegliwości i bezpiecznie wrócić do aktywności.