Przewlekła niewydolność żylna
Przyczyny:
To choroba wywołana przez zastój w żyłach z powodu uszkodzenia zastawek i wstecznego przepływu krwi.
W fizjologicznym procesie krew z kończyn dolnych odprowadzana jest do serca wbrew grawitacji. Aby proces ten przebiegał prawidłowo konieczna jest praca zastawek i pompy mięśniowej. W przypadku przewlekłej niewydolności żylnej zastawki są uszkodzone na skutek zespołu pozakrzepowego, pierwotnej niewydolności zastawek żylnych i zespoły uciskowe. Gdy zastawki ulegają uszkodzeniu, krew cofa się i napiera na ściany naczyń. Naczynia żylne poszerzają się i z biegiem czasu zalegająca krew żylna wywołuje zmiany chorobowe w otaczających tkankach. Postęp choroby skutkuje nasilającym się bólem nóg, rozwojem żylaków, obrzękami, nawracającymi stanami zapalnych żył, krwotoku z żylaków i zmian troficznych skóry, w tym owrzodzeń.
Czynniki ryzyka:
- płeć żeńska- na przewlekłą niewydolność żylną cierpi około 70 % kobiet i 50 % mężczyzn
- wiek
- ciąża
- praca stojąca lub siedząca
- genetycznie uwarunkowane osłabienie zastawek i ścian żył
- palenie papierosów
- otyłość
Sprawdź także: Terapia manualna a masaż leczniczy - czym się różnią?
Objawy i przebieg choroby:
- według skali CEAP służącej klasyfikacji przewlekłej niewydolności żylnej
- w początkowym stadium C1 występuje uczucie ciężkości nóg zwłaszcza wieczorem, bolesne skurcze mięśni łydek
- stadium C2 widoczne żylaki czyli trwałe poszerzenie żyły- w pozycji stojącej
- stadium C3 ciastowate obrzęki kończyn dolnych
- stadium C4 wyprysk żylny, przebarwienia, lipodermatoskleroza
- stadium C5 wszystkie zmiany występujące w poprzednich stadiach i dodatkowo widoczne blizny po wygojonych owrzodzeniach
- stadium C6 zmiany skórne z poprzednich stadiów i czynne owrzodzenie żylne goleni
Objawy przedmiotowe:
- teleangiektazje - żyłki śródskórne o średnicy <1 mm
- skręcone zatokowo żylaki żył odpiszczelowej i odstrzałkowej
- obrzęk- w początkowej fazie plastyczny, ustępujący po nocnym odpoczynku, w późniejszym etapie sprężysty i niepodatny
- przebarwienia skóry o rdzawo-brązowym kolorze
Następstwem
przewlekłej niewydolności żylnej uznawane jednocześnie za
najbardziej zaawansowane stadium PNŻ są owrzodzenia. To ubytek
skóry pełnej grubości powstający na skutek niedostatecznego
zaopatrzenia tkanek w tlen i składniki odżywcze. Przyczynia się to
do powstawania zmian troficznych i martwicy. Rozwijają się
najczęściej nad kostką w okolicy przyśrodkowej, bocznej, mogą
się tworzyć owrzodzenia okrężne okalające całą łydkę.
Ze
względu na ich przewlekły charakter dochodzi do kolonizacji
bakteryjnej, czemu towarzyszy wysięk, bolesność i ucieplenie.
Nierzadko w dnie i na brzegach rany tworzą się ogniska martwicy.
Szacuje
się że około 30 % owrzodzeń nie ulega wygojeniu przez okres 2 lat
co zwiększa ryzyko rozwoju raka skóry tzw. wrzodu Marjolina.
Rozpoznanie
Ustalane jest na podstawie objawów podmiotowych i badania fizykalnego oraz diagnostyki ultradźwiękowej USG doppler żył kończyn dolnych
Leczenie
Jedyna metoda która może spowolnić rozwój PNŻ tzw. "złoty standard" to leczenie uciskowe za pomocą systemów kompresyjnych wielowarstwowych u chorych z czynnymi owrzodzeniami oraz pończochy lub podkolanówki uciskowe dobierane indywidualnie do nie obrzękniętej kończyny przez wykwalifikowany personel. Terapia uciskowa polega na wywołaniu ucisku na naczynia żylne największego nad kostką o ciśnieniu 40 mmHg, stopniowo zmniejszającego się w wyższych częściach kończyny pod kolanem 17-20 mmHg co powoduje swobodny odpływ krwi z kończyny do serca. Dodatkowo każde owrzodzenie należy oczyszczać ( chirurgicznie, mechanicznie, biochirurgia( larwoterapia)) oraz zabezpieczać opatrunkami specjalistycznymi.
W celu redukcji obrzęku zaleca się stosowanie przerywanego ucisku pneumatycznego.
Leczenie farmakologiczne działa jedynie wspomagająco do leczenia uciskowego i nie chroni przed rozwojem zaawansowanych zmian.
Ponadto zaleca się unikanie długotrwałego siedzenia i stania, opalania, spacery, jazda na rowerze, jogging,
odpoczynek z kończynami dolnymi podpartymi na całej długości ( nie punktowo!) powyżej poziomu serca.
