Prehabilitacja - fizjoterapia przedoperacyjna

Fizjoterapia przedoperacyjna - dlaczego warto przygotować ciało do operacji?

Operacja chirurgiczna zawsze jest ingerencją w organizm i może wiązać się z czasowym ograniczeniem funkcji operowanego obszaru. Choć wiele uwagi poświęca się rehabilitacji po zabiegu, coraz większe znaczenie ma również fizjoterapia prowadzona przed operacją, nazywana prehabilitacją.

Jej celem jest możliwie dobre przygotowanie pacjenta do zabiegu oraz okresu pooperacyjnego. Zakres programu zależy od rodzaju planowanej operacji, stanu zdrowia, aktualnej sprawności i zaleceń lekarza prowadzącego.

Na czym polega fizjoterapia przedoperacyjna?

Fizjoterapia przedoperacyjna to zaplanowany program ćwiczeń, edukacji oraz pracy nad funkcją ruchową, realizowany przed zabiegiem chirurgicznym. Jego zadaniem jest poprawa wydolności, siły mięśniowej i zakresu ruchu, a także przygotowanie pacjenta do codziennych czynności po operacji.

W zależności od wskazań fizjoterapeuta może uczyć bezpiecznego wstawania, chodu o kulach, ćwiczeń oddechowych, prawidłowego obciążania kończyny lub wykonywania ćwiczeń, które będą kontynuowane po operacji.

Przed jakimi operacjami stosuje się prehabilitację?

Prehabilitacja może być rozważana przed różnymi zabiegami, w tym:

• w ortopedii - przed endoprotezoplastyką biodra lub kolana, rekonstrukcją więzadeł, operacją kręgosłupa albo artroskopią kolana,
• w chirurgii onkologicznej - np. przed wybranymi operacjami piersi lub jamy brzusznej,
• w kardiochirurgii - przed operacjami serca i naczyń,
• w chirurgii ogólnej i bariatrycznej,
• w neurochirurgii - m.in. przed niektórymi operacjami kręgosłupa.

Główne cele fizjoterapii przedoperacyjnej

Indywidualny plan prehabilitacji może obejmować:

• Poprawę kondycji fizycznej - zwiększenie siły i wytrzymałości mięśniowej oraz utrzymanie lub poprawę ruchomości stawów.
• Edukację pacjenta - naukę chodu o kulach, bezpiecznego wstawania z łóżka, ćwiczeń oddechowych i unikania niekorzystnych wzorców ruchowych.
• Przygotowanie do okresu pooperacyjnego - omówienie pierwszych etapów usprawniania i zasad bezpiecznego obciążania ciała.
• Wsparcie samodzielności - lepsze przygotowanie do codziennych czynności po zabiegu.

Co mówi nauka o prehabilitacji?

Badania nad prehabilitacją wskazują, że poprawa sprawności fizycznej, przygotowanie oddechowe, edukacja i właściwe odżywienie przed operacją mogą wspierać powrót do funkcjonowania po zabiegu. Skala korzyści zależy jednak od rodzaju operacji, wyjściowego stanu zdrowia oraz czasu dostępnego na przygotowanie.

Szczególnie w ortopedii dobrze przygotowany zakres ruchu, odpowiednia siła mięśni oraz znajomość ćwiczeń i zaleceń ułatwiają rozpoczęcie rehabilitacji po operacji. Przy rekonstrukcji więzadła pomocna może być także ukierunkowana rehabilitacja ACL.

Podsumowanie

Fizjoterapia przedoperacyjna jest inwestycją w lepsze przygotowanie do leczenia. Pomaga pacjentowi wejść w okres operacyjny z większą świadomością własnego ciała, lepszą sprawnością i planem dalszego usprawniania. Warto rozpocząć ją odpowiednio wcześnie - zawsze po konsultacji z lekarzem prowadzącym.