acl-1
WIĘZADŁO KRZYŻOWE PRZEDNIE – ACL – rehabilitacja
9 stycznia 2017
Baker's cyst. Swollen leg of a male patient with a Baker's, or popliteal, cyst, a fluid-filled lump behind the knee (at left). It is caused by the build-up of pressure within the knee joint and is often a complication of a disorder such as rheumatoid arthritis. The cyst can rupture, causing great pain. Treatment is with drainage of the fluid and anti-inflammatory drugs.
Torbiel Bakera
27 lutego 2017
Pokaż wszystkie

Rehabilitacja ACL cd.

Postępowanie pooperacyjne – wczesna faza pooperacyjna

 

Bezpośrednio po zabiegu rozpoczyna się wczesna faza pooperacyjna, która trwa około 2 tygodnie – do momentu zdjęcia szwów.

1 – 2 dzień

Postępowanie ma na celu:

  • zmniejszenie wysięku, stanu zapalnego oraz bólu,
  • schładzanie stawu co 1,5 – 2 godziny,
  • elewacja kończyny (stopa powyżej kolana, kolano powyżej biodra),
  • farmakoterapia,
  • drenaż limfatyczny podudzia.

ĆWICZENIA zapobiegające zrostom pooperacyjnym oraz ograniczeniu zakresów ruchu. Wprowadza się :

  • ćwiczenia izometryczne ( przede wszystkim mięśnia czworogłowego uda)
  • ćwiczenia z wykorzystaniem szyny CPM w zakresie 0⁰-45⁰,
  • praca mięśniowo – powięziowa na bliznach – należy zwrócić szczególną uwagę na miejsce, z którego został pobrany przeszczep

Istnieją duże rozbieżności co do zaleceń obciążania kończyny dolnej po zabiegu. Związane jest to z kilkoma czynnikami, które warunkują szybsze lub późniejsze obciążenie:

  • rozległość urazu (uszkodzenie innych struktur stawu)
  • czas od urazu do zabiegu
  • wiek i poziom sprawności pacjenta
  • technika zabiegu

W związku z tym, dynamicznym rozwojem techniki rekonstrukcji więzadeł, wiele źródeł zaleca wczesne obciążanie kończyny dolnej. Dlatego już w pierwszym okresie pionizuje się pacjenta i prowadzona jest nauka chodu o kulach, w granicach tolerancji bólowej.

 

4 – 14 dzień

W drugim etapie kontynuuje się postępowanie z pierwszego okresu, tzn. działanie przeciwobrzękowe, przeciwzakrzepowe, a także pracę nad zakresem ruchomości oraz prawidłowymi wzorcami ruchu:

  • schładzanie stawu, kompresja oraz elewacja
  • dążenie do pełnego wyprostu stawu kolanowego poprzez ćwiczenia z terapeutą, ćwiczenia samowspomagane, rozciąganie grupy kulszowo-goleniowej i pasma biodrowo-piszczelowego oraz intensywniejsze mobilizacje rzepki
  • ćwiczenia izometryczne z mobilizacją stawu rzepkowo-udowego
  • ćwiczenia izometryczne przy rożnym kącie zgięcia (20°, 40°)
  • ćwiczenia prowadzone z terapeutą w pozycji leżącej oraz stojąc (w pozycji stojącej w odciążeniu!!)
  • ćwiczenia czynne mięśni zginaczy i prostowników kolna
  • ćwiczenia propriocepcji w pozycji stania obunóż na stabilnym podłożu, a także z wykorzystaniem piłki (np. wciskanie piłki stopą w ścianę)

Okres powrotu funkcji

2 – 6 tydzień

  • schładzanie stawu – zalecane zwłaszcza po aktywności fizycznej
  • zwiększanie zakresu ruchu zgięcia do 90⁰
  • stosowanie ortezy zabezpieczającej wyprost do 175°oraz zgięcie do 90° – w ostatnim tygodniu 100°
  • ćwiczenia propriocepcji – z wykorzystaniem piłek, dysków, które zapewniają niestabilne podłoże. Ćwiczenia wykonywane są w różnych pozycjach, w leżeniu, staniu obunóż oraz na jednej nodze.
  • ćwiczenia wzmacniające m. czworogłowy – izometryczne w różnych ustawieniach stawu oraz przysiady (maksymalnie do 60⁰)
  • ćwiczenia czynne zginaczy, przywodzicieli i odwodzicieli
  • jazda na rowerze stacjonarnym, przy wysokim ustawieniu siodełka

6 – 9 tydzień

  • wzrost intensywności ćwiczeń oraz poziomu trudności.
  • wiele uwagi poświęca się na poprawę zakresu zgięcia w stawie kolanowym (do 120⁰).
  • stała kontrola obrzęku stawu, manualne mobilizacje rzepki, oraz kontrola prawidłowych wzorców ruchowych.
  • technika wykonywania ćwiczeń (należy unikać koślawienia/szpotawienia kolan oraz nadmiernych rotacji), unikanie ćwiczeń w maksymalnym zakresie zgięcia (głęboki przysiad, rozciąganie m. czworogłowego w dużym zakresie).
  • ćwiczenia równoważne, zarówno statyczne jak i dynamiczne. Coraz bardziej wymagające podłoże – materac, dysk równoważny, trampolina (asekuracja terapeuty!!)
  • jazda na rowerze stacjonarnym, ze stopniowym obniżaniem siodełka, co wymusza większe zgięcie stawu kolanowego
  • stepper (mały zakres ruchu)
  • ćwiczenia oporowe dla zginaczy stawu kolanowego – ze stopniowo wzrastającym oporem, w zakresie 20⁰-90⁰
  • ćwiczenia koncentryczne i ekscentryczne dla mięśnia czworogłowego uda – siadanie i wstawanie z siadu (powoli), a także wchodzenie i schodzenie ze stopnia
  • pod koniec 8 tygodnia przysiady obunożne w zakresie od 30°do 70° w ostatnim tygodniu ( pacjent wykonuje przysiad podpierając się o poręcz zarówno na stabilnym jak i niestabilnym podłożu)

Okres przygotowania do aktywności rekreacyjnej.

9 – 12 tydzień

  • intensywne wzmacnianie mięśni kończyny dolnej,
  • celem jest uzyskanie pełnego zakresu ruchomości oraz siły mięśniowej, a także wprowadzanie poszczególnych elementów dyscypliny sportowej,
  • kontynuowane są ćwiczenia z poprzednich etapów, ale w większym zakresie ruchomości oraz z zwiększonym obciążeniem zewnętrznym (ciężarki, taśmy oporowe)- przysiady, wypady, podskoki,
  • w ćwiczeniach równoważnych pojawia się coraz więcej dynamiki oraz coraz bardziej niestabilne podłoże (berety, batuty, dynamiczne przeskoki, wypady w przód, ćwiczenia na skakance, bieg w miejscu na niestabilnym podłożu).

12 – 16 tydzień

  • jazda na rowerze w terenie,
  • trucht w terenie,
  • ćwiczenia siłowe ze wzrastającym oporem,
  • elementy dyscypliny sportowej

17 tydzień – 6 miesięcy

  • stopniowy powrót do aktywności sportowej,
  • dalsza rehabilitacja w postaci: treningu siłowego i wytrzymałościowego, dynamiczne ćwiczenia propriocepcji oraz koordynacji oraz poprawiające zakres ruchu.
  • stała poprawa wykonywania ćwiczeń, należy pamiętać aby unikać koślawienia kolan oraz nadmiernej rotacji zewnętrznej/wewnętrznej.

7 – 9 miesięcy

Powrót do pełnej aktywności sportowej. Warunkiem do obciążania kończyny w czasie intensywnej aktywności jest:

  • pełny zakres ruchomości w stawie kolanowym (bezbolesny),
  • stabilność stawu,
  • testy funkcjonalne – co najmniej 85%,
  • zdolność wykonywania złożonych ruchów, charakterystycznych dla dyscypliny bez dolegliwości bólowych,

UWAGA:
Rehabilitację po rekonstrukcji ACL przeprowadza się etapami. Istotną sprawą jest to iż mimo ustalonych wytycznych związanych z przebiegiem rehabilitacji, ustala się je indywidualnie do potrzeb pacjenta. Brane jest również pod uwagę czy w wyniku urazu doszło do uszkodzenia łąkotek. Głównym elementem rehabilitacji jest spójność oraz współpraca z lekarzem prowadzącym.
Powyższy program rehabilitacji jest jedynie ogólną instrukcją; od wskazanych wytycznych może istnieć wiele odstępstw.

Rehabilitacja jest zawsze dostosowana indywidualnie do stanu zdrowia oraz potrzeb pacjenta i musi odbywać się pod nadzorem rehabilitanta. Przebieg rehabilitacji musi być zgodny z zaleceniami lekarza prowadzącego.